Wymagania konstrukcyjne dla muru

Podane w normach zalecenia projektowe zarówno w zakresie stanów granicznych nośności jak i użytkowalności zapewniają przewidywane zapasy bezpieczeństwa konstrukcji jedynie wówczas, gdy mur zostanie zaprojektowany i wykonany zgodnie z wymaganiami konstrukcyjnymi określonymi w obowiązujących normach. Dlatego wymagania konstrukcyjne powinny być traktowane, jako równorzędne w stosunku do określonych w normach zasad obliczeń. Wymagania konstrukcyjne dla ścian murowanych zostały określone w Eurokodzie 6 Projektowanie konstrukcji murowych:

 

  • PN-EN 1996-1-1 rozdział 8 Wymagania konstrukcyjne;
  • PN-EN 1996-2 Wymagania projektowe, dobór materiałów i wykonanie murów – załącznik krajowy pkt. NA.1 Odległości dylatacji pionowych oraz pkt. 2.3.4 dylatacje;
  • PN-EN 1996-1-2 Projektowanie z uwagi na warunki pożarowe.

 

Przedstawione poniżej wymagania dla ścian murowanych oparte są na Eurokodach, a dodatkowo podane są warunki określone w wycofanej PN-B 03002:2007 Konstrukcje murowe. W poniższej informacji są opisane wymagania dla ścian konstrukcyjnych murowanych  niezbrojonych, a oddzielnie dla ścian zbrojonych, nie są uwzględnione informacje dotyczące murów skrępowanych.

Wszystkie niezbędne informacje na temat elementów murowych, zapraw i innych przewidzianych do zastosowania wyrobów, powinien zawierać projekt wykonawczy (ew. budowlany). Można stosować tylko te wyroby, które zostały wprowadzone do obrotu i udostępnione na rynku zgodnie z obowiązującymi przepisami.

 

Wymagania konstrukcyjne dotyczące konstrukcji murowych niezbrojonych:

 

Elementy murowe w murze niezbrojonym

Należy stosować elementy murowe odpowiednie do danego rodzaju muru, jego funkcji w konstrukcji budynku, miejsca jego zastosowania i wymaganej trwałości. Elementy murowe powinny odpowiadać właściwościom określonym w odpowiedniej części normy zharmonizowanej EN 771.

 

Zaprawa murarska

Zaprawa murarska i inne zastosowane wyroby uzupełniające oraz dodatkowe powinny być odpowiednie do typu elementów murowych, ich zamierzonego zastosowania oraz wymagań dotyczących trwałości. W murach bez zbrojenia w spoinach wspornych należy stosować zaprawę murarską o wytrzymałości na ściskanie nie mniejszej niż 4 N/mm2 (EC6 -1-1 pkt.8.1.1). Może to być zarówno zaprawa według projektu, najczęściej w postaci przygotowanej fabrycznie suchej mieszanki lub według przepisu wykonana najczęściej na budowie według wcześniej określonej receptury. Typ zaprawy powinien być określony w projekcie.

 

Spoiny w murze niezbrojonym

Spoiny wsporne i spoiny pionowe (czołowe) wykonane z użyciem zapraw zwykłych i zapraw lekkich powinny mieć rzeczywistą grubość nie mniejszą niż 6 mm i nie większą niż 15 mm (w PN-B-03002:2007 przyjęto minimalną grubość spoin wykonywanych z użyciem zapraw zwykłych i lekkich 8 mm). Spoiny wsporne i pionowe wy­konane z zaprawy do cienkich spoin, powinny mieć rzeczywistą grubość nie mniejszą niż 0,5 mm i nie większą niż 3 mm. Zaprawa powinna być rozłożona równomiernie na całej powierzchni elementów murowych, chyba że w projekcie zostało to inaczej zapisane (np. spoiny pasmowe). W spoinach pasmowych szerokość każdego paska spoiny nie powinna być mniejsza niż 30 mm, a stosunek sumy szerokości spoin do grubości muru nie może być mniejszy niż 0,4 (więcej na ten temat: Spoiny w murze). Przy zastosowaniu elementów murowych z wnękami do wypełnienia zaprawą, spoiny pionowe można uważać za wypełnione, jeżeli zaprawa znajduje się na całej wysokości spoiny i szerokości powyżej 40 % szero­kości elementu murowego.
W PN-B03002:2007 określono, że spoiny pionowe zostały wypełnione, jeżeli zaprawa sięga na 0,4 szerokości spoiny, w przeciwnym przypadku spoinę należy uważać za niewypełnioną. Mury z zastosowaniem zapraw zwykłych można wykonywać również ze spoinami o grubości 3 mm do 6 mm, jeżeli zaprawy zostały specjalnie opracowane dla danego zastosowania.

 

Przewiązanie elementów murowych w murze

Elementy murowe powinny zachodzić na siebie w poszczególnych warstwach w taki sposób, aby ściana zachowywała się jak jeden element konstrukcyjny. Elementy murowe o wysokości mniejszej lub równej 250 mm powinny zachodzić na siebie na długości co najmniej 0,4 wysokości elementu murowego lub 40 mm - decyduje wartość większa. Zakład elementów murowych w narożnikach i połączeniach, jeśli byłby on mniejszy od podanego w wymaganiach powyżej, nie powinien być mniejszy niż grubość elementu. W celu osiągnięcia odpowiedniego zakładu powinny być stosowane elementy odpowiednio przycinane na budowie lub uzupełniające (np. połówkowe), produkowane fabrycznie jako elementy systemu (patrz: Przewiązanie elementów murowych). Do murowania słupów i filarów nie należy stosować elementów murowych uzupełniających i przyciętych, poza tymi których użycie jest konieczne ze względu na wymiary muru i/lub konieczność zachowania prawidłowego wiązania.

do góry

Minimalna grubość ścian murowanych niezbrojonych

Minimalna grubość ścian murowanych powinna być taka jak wymaga tego stateczność konstrukcji. W przypadku ścian nośnych powinna odpowiadać wynikom obliczeń wykonanych zgodnie z PN-EN 1996-1-1, ale nie może być mniejsza niż:

  • 180 mm dla ścian usztywniających,
  • 150 mm w przypadku wytrzymałości muru f< 5 MPa,
  • 100 mm przy fk ≥ 5 MPa.

W załączniku F normy PN-EN 1996-1-1 podano, z uwagi na stan graniczny użytkowalności, minimalne grubości ścian uzależnione od ich wymiarów (wysokość, długość) oraz sposobu zamocowania krawędzi. Ograniczenia te dotyczą głównie ścian wypełniających i są miarodajne dla  ścian (lub jednej warstwy ściany szczelinowej) o grubości nie mniejszej niż 100 mm.

 

Ściany szczelinowe

Zgodnie PN-B 03002:2007 wewnętrzna warstwa ściany szczelinowej jest przyjmowana za ścianę konstrukcyjną i powinna spełniać wymagania dla ściany konstrukcyjnej. Warstwa zewnętrzna powinna mieć grubość nie mniejszą niż 70 mm i być trwale połączona z warstwą wewnętrzną. U spodu warstwy zewnętrznej należy pozostawić otwory osiatkowane lub osłonięte kratką, którymi woda może spływać na zewnątrz. Liczba kotew łączących warstwy ściany szczelinowej powinna wynikać z obliczeń, jednak nie może być mniejsza niż 4 sztuki na m2.

 

Minimalny przekrój poprzeczny ściany nośnej

Minimalny przekrój poprzeczny murowanej ściany nośnej wynosi netto 0,04 m2, po uwzględnieniu wszystkich bruzd i wnęk.
Bruzdy i wnęki w ścianie nie powinny pogarszać jej stateczności, nie powinny przechodzić przez nadproża lub inne elementy konstrukcyjne wbudowane w ścianę, jeśli nie zostało to przewidziane i uwzględnione przez projektanta. Wymiary bruzd pionowych, poziomych i ukośnych oraz wnęk pomijalnych w obliczeniach podane są w PN-EN 1996-1-1 (patrz: Bruzdy i wnęki w ścianach murowanych).
Dylatacje pionowe i poziome w murze wykonuje się, aby uniknąć uszkodzeń muru spowodowanych odkształceniami termicznymi, wilgotnościowymi oraz skurczem i pełzaniem. W tablicy poniżej podano zalecane odległości między dylatacjami. Odległość pierwszej dylatacji pionowej od usztywnionej krawędzi pionowej nie powinna przekraczać połowy wartości lm. Ważne jest, aby szczelina dylatacyjna przechodziła przez całą grubość ściany. Dylatację wykonaną w ścianie zewnętrznej, narażonej na działanie czynników atmosferycznych należy zabezpieczyć przed wnikaniem wilgoci.  

 

Odległości pomiędzy dylatacjami w murze wg tablicy NA.1 PN-EN 1996-2

Rodzaje muru Odległości lm
ściany jednowarstwowe ściany szczelinowe
spoiny pionowe niewypełnione spoiny pionowe wypełnione warstwa zewnętrzna warstwa wewnętrzna
Z ceramicznych elementów murowych 25 30 12 40
Z innych elementów murowych 20 25 8 30

 

Długość oparcia siły skupionej

Długość oparcia siły skupionej - powinna być wyznaczana w obliczeniach statycznych. Za minimalną długość oparcia siły skupionej należy przyjmować 90 mm.

 

Izolacja przeciwwilgociowa

Izolacja przeciwwilgociowa powinna być tak zaprojektowana, aby przenosiła pionowe i poziome obciążenia obliczeniowe bez uszkodzeń ściany. Jeżeli siły tarcia w warstwie izolacji nie zapewniają wystarczającej nośności styku na ścinanie należy zaprojektować połączenie mechaniczne (zbrojenie, kształtowniki metalowe).

do góry


Przywołane normy:

  1. PN-EN 1996-1-1+A1:2013-05 Eurokod 6 - Projektowanie konstrukcji murowych - Część 1-1: Reguły ogólne dla zbrojonych i niezbrojonych konstrukcji murowych.
  2. PN-EN 1996-2:2010 Eurokod 6 - Projektowanie konstrukcji murowych - Część 2: Wymagania projektowe, dobór materiałów i wykonanie murów.
  3. PN-EN 845-3+A1:2016-10 Specyfikacja wyrobów dodatkowych do murów - Część 3: Stalowe zbrojenie do spoin wspornych.

Patrz również:

locja.pl