Rynek

Zapotrzebowanie energetyczne budynków w Polsce a zmiany klimatu

Przeczytaj cały raport
Raport bezpłatny

Jak zmienił się klimat na przestrzeni ostatnich 40 lat w Polsce? Czy zmiany te mogą mieć wpływ na budownictwo, konstrukcję budynków, a też na infrastrukturę naszych miast i osiedli? Czy polskie budownictwo jest przygotowane na zmiany klimatu?

 

 

Na podstawie codziennych badań warunków pogodowych na obszarze całej Europy, interpolowanych do regularnych siatek o rozdzielczości 25 km, powstają wskaźniki stopniodni ogrzewania (HDD - Heating Degree Days) oraz stopniodni chłodzenia (CDD - Cooling Degree Days), które pozwalają oszacować zapotrzebowanie na ogrzewanie i chłodzenie budynków. Wskaźniki te pokazują zmiany zapotrzebowania na ogrzewanie i chłodzenie w czasie oraz różnice między obszarami. Sposób liczenia wskaźników opisany został w raporcie Zapotrzebowanie energetyczne budynków w zakresie ogrzewania i chłodzenia.

 

Eurostat publikuje te wskaźniki od roku 1979 dla poszczególnych europejskich państw. Według metodologii NUTS wprowadzonej rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie ustalenia wspólnej klasyfikacji jednostek terytorialnych do celów statystycznych, Polska jak też pozostałe kraje Unii Europejskiej zostały podzielone na regiony w obrębie makroregionów i państw dla których publikowane są dane.

 

W Europie potencjalne zapotrzebowanie na ogrzewanie budynków w ostatnim 10-leciu było o ok. 15% niższe niż w latach 80-dziesiątych, jednocześnie zapotrzebowanie na chłodzenie, czyli klimatyzację budynków, zwiększyło się dwukrotnie. Te różnice są jeszcze większe, jeżeli porównamy wskaźniki nie uśrednione dla dekady, a wyliczone dla poszczególnych lat.
Analizując dane z ostatnich 40 lat wyraźnie widać trend malejący w zakresie zapotrzebowania na ogrzewanie oraz odwrotny trend, wzrostowy dla zapotrzebowania na chłodzenie budynków.

Zainteresowanych odsyłam do raportu na temat zmian wskaźników zapotrzebowania na ogrzewanie i chłodzenie budynków w Europie.

Występują wyraźnie różnice między krajami północy i południa, wschodu i zachodu Europy pod względem klimatycznym, a co za tym idzie zapotrzebowania na ogrzewanie czy też chłodzenie budynków. Takie różnice występują również na obszarze Polski.

 

Jak zmiany klimatu wpływają na zapotrzebowanie na ogrzewanie budynków w Polsce?

 

Zastosowane rozwiązania konstrukcyjne i materiałowe w budynkach mają wpływ na komfort ich użytkowania, ale również na zdrowie, a nawet życie ich użytkowników.

Jakie rozwiązana warto wprowadzić, aby ograniczyć negatywny wpływ na konstrukcję budynków zmian klimatycznych, upałów, huraganowych wiatrów, intensywnych deszczów oraz powodzi?

Skalę zmian klimatycznych na obszarze naszego kraju pokazują dane na temat warunków pogodowych i powstałe na ich podstawie wskaźniki zapotrzebowania na ogrzewanie.

 

W roku 1979 liczba stopniodni ogrzewania wynosiła dla Polski 3935, a w roku 2020 niewiele ponad 3 tys. (3006), co daje różnicę 929 stopniodni i oznacza, że zapotrzebowanie w roku 2020 było o blisko 24% mniejsze niż w roku 1979. W całym tym okresie widoczny jest wyraźny trend spadkowy. Nie oznacza to, że w każdym kolejnym roku liczba stopniodni jest niższa od roku poprzedniego, zdarzają się pojedyncze lata z wyższymi wskazaniami. Najwyższy wskaźnik stopniodni ogrzewania na przestrzeni 41 lat zanotowano w roku 1987 – 4 177 stopniodni, a najniższy w roku 2019 – 2 952 stopniodni, różnica między nimi przekłada się na mniejsze zapotrzebowanie na ogrzewanie o prawie 30%.

 

Aby wyeliminować różnice pogodowe w poszczególnych latach, odbierane powszechnie jako wyjątkowo mroźna lub łagodna zima, w dalszej analizie porównujemy uśrednione dane dla lat osiemdziesiątych (z początku analizowanego zakresu) oraz ostatnie 10 lat (2011-2020).

Grafika poniżej prezentuje zmiany wskaźnika stopniodni ogrzewania w podregionach w Polsce.

 

W latach 80-tych w sześciu podregionach w Polsce roczne zapotrzebowanie na ogrzewanie przekraczało poziom 4 tys. stopniodni. To pięć podregionów w Polsce płn.-wsch.: olsztyński – 4021, ełcki - 4142, suwalski – 4217, białostocki – 4161 i łomżyński – 4029 oraz jeden podregion na południu - nowotarski, dla którego uśredniona liczba stopniodni wynosiła 4251.

Najmniejsze zapotrzebowanie na ogrzewanie (w przedziale 3301 – 3600 stopniodni) w latach 80-tych występowało w podregionach zachodniej i południowej Polski. Najniższe spośród nich w podregionie zielonogórskim – 3395 stopniodni.

Różnica pomiędzy najcieplejszym regionem (zielonogórskim) a najchłodniejszym (nowotarskim) wynosiła 855 stopniodni ogrzewania.

 

W ostatnim 10-leciu w żadnym podregionie zapotrzebowanie na ogrzewanie nie przekraczało 4 tys. stopniodni. W trzech regionach nieznacznie przekraczało poziom 3600 stopniodni (białostocki – 3614, suwalski – 3619 i nowotarski – 3644), czyli poziom, który w latach 80-tych dominował w większości podregionów.

W niektórych podregionach na zachodzie i południu naszego kraju zapotrzebowanie na ogrzewanie spadło poniżej 3 tys. stopniodni, należą do nich: miasta Wrocław i Poznań, podregiony zielonogórski, wrocławski, gorzowski, legnicko-głogowski, opolski i leszczyński.

Różnica między najcieplejszym, a najchłodniejszym regionem w Polsce trochę się zmniejszyła i w ostatnim 10-leciu wynosiła 771 stopniodni. Podregionem o najmniejszym zapotrzebowaniu na ogrzewanie był Wrocław – 2873 stopniodni, a najwyższe zapotrzebowanie występowało w regionie nowotarskim – 3644 stopniodni.

Wrocław należał do regionów, w których spadek zapotrzebowania na ogrzewanie był największy (636 stopniodni). Najmniej zapotrzebowanie spadło na Śląsku w podregionach: katowickim, rybnickim, gliwickim i tyskim.

 

Zmiana zapotrzebowania na ogrzewanie budynków w Polsce na przestrzeni 40 lat

 

Zmiana zapotrzebowania na ogrzewanie budynków w Polsce na przestrzeni 40 lat

 

 

Jak zmiany klimatu wpływają na zapotrzebowanie na chłodzenie budynków w Polsce?

 

Na początku lat 80-tych wskaźnik stopniodni chłodzenia dla całej Polski kształtował się na bardzo niskim poziomie poniżej 1 (1980r. – 0,04, 1981 – 0,97). Najwyższy wskaźnik w tej dekadzie wykazano w 1989 – 13,13 stopniodni. Średnie roczne zapotrzebowanie na chłodzenie w latach 80-tych wynosiło 4,6 stopniodni.

Jak widzimy na grafice poniżej, tylko w nielicznych podregionach zapotrzebowanie na chłodzenie przekroczyło poziom 11 stopniodni. Należały do nich miasto Poznań – 12,9, region zielonogórski – 12,8 i poznański – 11,4.

 

W ostatniej dekadzie natomiast tylko w trzech regionach zapotrzebowanie było poniżej 11 stopniodni (region nowotarski – 7,4, gdański 10,1 i białostocki – 10,8).

Średnia wartość dla całej Polski w latach 2011 – 2020 to 27,7 stopniodni chłodzenia. Najniższe zapotrzebowanie na chłodzenie (klimatyzację) budynków w ostatnim 10-leciu występowało w regionach północnej Polski oraz kilku regionach na południu kraju (nowotarskim, wałbrzyskim, krośnieńskim i nowosądeckim).

 

Najbardziej zapotrzebowanie na klimatyzację budynków wzrosło w dużych miastach takich jak Warszawa, Poznań, Wrocław, ale również w rejonie tarnowskim, tarnobrzeskim opolskim czy kaliskim. Warszawa była też regionem z największym w ostatnim 10-leciu zapotrzebowaniem na klimatyzację budynków, średnia to 50,1 stopniodni chłodzenia. Wskazania wskaźnika w poszczególnych latach pokazują duże wahania, od 5,9 stopniodni w roku 2011 do 104,6 w roku 2015. Takie wahania są charakterystyczne nie tylko dla Warszawy, ale również dla innych regionów.

Najcieplejszym rokiem, a co za tym idzie z najwyższym zapotrzebowaniem na chłodzenie w ostatniej dekadzie był rok 2015, w 15 regionach wskaźnik stopniodni chłodzenia przekroczył poziom 100, najwyższy był w rejonie opolskim (123,4). Jak dotychczas był to wyjątkowy rok. Wskazania wskaźnika powyżej 100 nie zdarzały się w poprzednich latach, a po roku 2015 tylko raz wskaźnik przekroczył ten poziom w roku 2019 w Poznaniu (108,6).

 

Zmiana zapotrzebowania na chłodzenie budynków w Polsce między rokiem 1979 a 2020

 

Zmiana zapotrzebowania na chłodzenie budynków w Polsce między rokiem 1979 a 2020

 

Budynek, który sprosta postępującym zmianom klimatycznym, powinien być zaprojektowany z uwzględnieniem długich okresów wymagających ogrzewania jak też coraz częściej występujących i trwających coraz dłużej okresów wymagających chłodzenia (klimatyzacji) budynków.

Wymaga to odpowiedniej izolacyjności cieplnej, instalacji wentylacyjnej, systemów chłodzenia (klimatyzacji). Zmiany klimatu to również wyzwania dla instalacji kanalizacyjnych i odwadniających.

Od 2021r. weszły w życie przepisy zaostrzające wymagania w zakresie standardu energetycznego budynków. Wcześniej oddane do użytkowania budynki często w sposób znaczący odbiegają od nowych, przyjętych standardów. Stare budynki są zazwyczaj nieocieplone, ocieplone nieprawidłowo lub w niewystarczającym stopniu, a to ma wpływ na zużycie przez nie energii zarówno na ogrzewanie jak i na chłodzenie (klimatyzację). Budynki w Polsce, według szacunków odpowiadają za około 38% emisji CO2, przyczyniając się do postępujących zmian klimatu.

 

 

Zestawienie zapotrzebowania na ogrzewanie i chłodzenie w podregionach

 

 

Wsk. stopniodni ogrzewania

Wsk. stopniodni chłodzenia

  Podregiony

lata 80-te

2011 - 2020 lata 80-te 2011 - 2020

makroregion
południowy

Miasto Kraków

3671,8

3200,3

2,1

25,3

Krakowski

3728,0

3207,5

2,3

27,4

Tarnowski

3557,2

3027,2

5,1

43,9

Nowosądecki

3896,4

3320,8

0,8

19,5

Nowotarski

4251,0

3643,7

0,1

7,4

Oświęcimski

3743,3

3220,4

2,4

27,2

Częstochowski

3708,6

3143,4

4,1

38,7

Bielski

3827,4

3191,9

2,4

32,9

Rybnicki

3550,6

3073,7

4,4

31,5

Bytomski

3630,9

3131,2

4,7

35,1

Gliwicki

3550,2

3066,7

5,0

34,9

Katowicki

3601,9

3129,6

3,8

31,0

Sosnowiecki

3780,8

3273,7

2,2

25,9

Tyski

3593,2

3126,1

4,1

29,4

makroregion
północno-zachodni

Pilski

3697,6

3191,5

6,9

26,1

Koniński

3600,0

3048,3

8,2

39,9

Miasto Poznań

3538,8

2971,7

12,9

48,4

Kaliski

3573,2

3018,1

7,2

42,7

Leszczyński

3501,6

2999,3

10,2

36,7

Poznański

3554,2

3014,0

11,4

40,8

Miasto Szczecin

3516,1

3013,3

6,3

20,5

Koszaliński

3701,1

3148,8

4,4

14,2

Szczecinecko-pyrzycki

3693,3

3176,3

4,8

18,6

Szczeciński

3540,1

3023,4

5,8

19,3

Gorzowski

3478,5

2946,8

10,5

37,0

Zielonogórski

3395,5

2911,1

12,8

41,6

makroregion południowo-zachodni

Miasto Wrocław

3494,2

2872,8

5,1

43,7

Jeleniogórski

3650,6

3165,3

4,7

23,3

Legnicko-Głogowski

3465,0

2965,6

7,8

32,7

Wałbrzyski

3803,4

3275,9

1,4

15,4

Wrocławski

3510,9

2936,7

5,5

38,3

Nyski

3551,7

3018,4

4,5

36,3

Opolski

3522,8

2991,7

6,5

43,8

makroregion
północny

Bydgosko-Toruński

3726,1

3209,1

7,1

32,0

Grudziądzki

3781,7

3249,9

6,1

29,5

Inowrocławski

3683,9

3154,3

7,0

32,3

Świecki

3813,5

3274,6

4,5

21,1

Włocławski

3691,0

3137,4

6,7

34,9

Elbląski

3932,3

3430,0

3,3

18,6

Olsztyński

4020,7

3437,8

3,6

18,5

Ełcki

4142,4

3533,4

2,4

16,0

Trójmiejski

3866,9

3256,7

1,2

11,5

Gdański

3919,4

3319,0

1,2

10,1

Słupski

3882,4

3285,8

2,0

11,2

Chojnicki

3934,2

3364,5

2,0

11,7

Starogardzki

3815,8

3319,0

2,9

16,8

makroregion
centralny

Miasto Łódź

3703,7

3205,3

8,3

35,4

Łódzki

3696,5

3184,1

7,6

35,3

Piotrkowski

3748,1

3226,6

4,9

31,5

Sieradzki

3617,6

3070,8

7,4

41,4

Skierniewicki

3676,6

3135,2

6,3

36,4

Kielecki

3908,5

3355,0

1,5

25,2

Sandomiersko-jędrzejowski

3757,4

3209,2

2,5

33,5

makroregion
wschodni

Bialski

3864,2

3330,1

3,6

32,0

Chełmsko-zamojski

3902,5

3315,2

0,9

25,4

Lubelski

3875,6

3311,2

2,0

30,0

Puławski

3868,9

3301,7

2,4

28,6

Krośnieński

3864,5

3322,8

1,8

19,0

Przemyski

3689,7

3122,7

5,0

34,7

Rzeszowski

3651,8

3124,9

4,2

36,0

Tarnobrzeski

3628,4

3087,2

4,2

42,2

Białostocki

4161,4

3613,6

1,5

10,8

Łomżyński

4028,8

3485,5

2,6

17,0

Suwalski

4217,1

3619,4

1,2

13,5

makroregion
woj. mazowieckie

Miasto Warszawa

3666,2

3091,5

6,3

50,1

Warszawski wschodni

3798,9

3233,7

4,2

35,9

Warszawski zachodni

3691,0

3123,2

5,6

44,8

Radomski

3781,4

3243,2

2,8

28,9

Ciechanowski

3854,4

3289,8

4,5

30,1

Płocki

3752,0

3192,5

5,1

31,8

Ostrołęcki

3899,3

3371,9

4,1

24,2

Siedlecki

3912,4

3373,5

3,2

23,8

Żyrardowski

3732,6

3183,8

4,6

35,7

 


Źródło: Opracowanie własne na podstawie danych Eurostatu.

Polecane WARTO PRZECZYTAĆ
ikona polecane Komentarze i publikacje
Rynek budownictwa niemieszkaniowego

Budownictwo niemieszkaniowe to drugi segment rynku budowlanego, niezwykle zróżnicowany zarówno pod względem liczby realizowanych obiektów, ich powierzchni użytkowej, kubatury jak i lokalizacji.

Energia i klimat – w Polsce i w UE

Od wielu lat Unia Europejska prowadzi politykę na rzecz zrównoważonego rozwoju, wyznaczając coraz to bardziej ambitne cele. W 2019 r. przyjęta została strategia, której celem jest osiągniecie przez Unię Europejską neutralności klimatycznej do 2050 roku tzw. Europejski Zielony Ład.

Technologia wznoszenia budynków mieszkalnych

W jakie technologii realizowane są w naszym kraju budynki mieszkalne? Czy tradycyjna technologia murowa wciąż jest najpopularniejsza? Ile budynków mieszkalnych realizowanych jest w wielkiej płycie czy też technologii monolitycznej?

Ceny mieszkań - raporty

Na naszym portalu publikujemy informacje na temat cen mieszkań. Raporty są aktualizowane w cyklu kwartalnym bądź rocznym. Znajdziecie tam Państwo informacje opracowane na podstawie wiarygodnych źródeł ( GUS, NBP, Eurostat ).

POLSKA w EUROPIE

Jak na tle Europy prezentuje się Polska pod względem warunków mieszkaniowych, społecznych i gospodarczych? Czy nasze warunki mieszkaniowe odbiegają od europejskich standardów, a jeżeli tak to jak dalece?