Rynek

Stopień przeludnienia mieszkań w Polsce na tle standardów europejskich

Przeczytaj cały raport
Raport bezpłatny

W jakich warunkach mieszkają Polacy? Jak daleko nam do europejskich standardów mieszkaniowych? Czy na podstawie wskaźnika przeludnienia można oszacować niedobór mieszkań w Polsce?

 

Eurostat ocenia i porównuje warunki życia w państwach europejskich prezentując różne wskaźniki m.in. warunki mieszkaniowe opisywane są poprzez wskaźnik przeludnienia w mieszkaniach, który wskazuje odsetek gospodarstw domowych żyjących w mieszkaniach o mniejszej liczbie pokoi niż zakłada europejski standard. Wskaźnik nie bierze pod uwagę ani powierzchni mieszkania czy pokoi ani też komfortu mieszkania wynikającego z jego wyposażenia, warunków cieplno-wilgotnościowych itd. 

 

Standard mieszkaniowy w Unii Europejskiej


Europejski standard zakłada, że mieszkanie lub dom powinno składać się z jednego pokoju wspólnego (może to być pokój dzienny, salon lub jadalnia), a ponadto:

  • jednego pokoju (sypialni) dla pary tworzącej gospodarstwo domowe,
  • jednego pokoju (sypialni) dla każdej samotnej osoby pełnoletniej,
  • jednego pokoju (sypialni) dla dwójki dzieci tej samej płci w wieku od 12 do 17 lat,
  • jednego pokoju (sypialni) dla osoby w wieku od 12 do 17 lat, jeśli nie została uwzględniona w powyżej,
  • jednego pokoju dla dwójki dzieci poniżej 12 roku życia.

 

Mieszkania niespełniające tego standardu uważane są za przeludnione. Popularne w Polsce kawalerki nawet, jeżeli takie mieszkanie jest zamieszkana przez jedną osobę jest uznane za przeludnione. Dopiero dwupokojowe mieszkanie zamieszkane przez singla lub parę spełnia europejski standard mieszkaniowy. Para z dwójką dzieci w zależności od ich wieku i płci powinna mieć do dyspozycji trzy lub cztery pokoje.

 

Wskaźnik przeludnienia mieszkań w Europie


W krajach Unii Europejskiej 16,6% gospodarstw domowych żyje w przeludnionych mieszkaniach – to średnia dla 28  państw w roku 2016.  Wskaźnik zbliżony do średniej europejskiej występuje w nielicznych krajach tj. Czechy, Austria, Szwecja. Najgorsza sytuacja mieszkaniowa ma miejsce w Rumuni gdzie 48,4% gospodarstw domowych zajmuje mieszkania nie spełniające standardu europejskiego.  Przeludnienie powyżej 40% dotyka również Łotwy, Bułgarii, Chorwacji, Słowacji, Węgier i Polski.  Na drugim biegunie są kraje z przeludnieniem na poziomie poniżej 4% tj. Cypr, Malta, Irlandia, Belgia i Holandia.  Jak widać zróżnicowanie jest ogromne a linia podziału przebiega pomiędzy starymi a nowymi członkami UE.

 

Wskaźnik przeludnienia w krajach Unii Europejskiej

                                    Wskaźnik przeludnienia w krajach Unii Europejskiej

 

Na przestrzeni 10 lat między 2006 i 2016r. poziom przeludnienia zmienił się diametralnie w takich krajach jak: Estonia z 45,9% w 2006r. do 13,4% w 2016r. czyli o 32,5 pkt. procentowe, a na Litwie z 53,5% do 23,7% (zmiana o 29,8 pp). W Polsce sytuacja również uległa poprawie, ale zmiana nie jest tak znacząca. W 2006r. przeludnienie w Polsce wynosiło 54,1% i spadło o 13,4 pp w ciągu 10 lat. Są też kraje gdzie w tym czasie warunki mieszkaniowe pogorszyły się, dotyczy to Szwecji, Włoch, Holandii  – wzrost wsk. wyniósł odpowiednio 3,7% , 3,2%, 2,2%.

 

 

Zmiana wskaźnika przeludnienia w latach 2006 -2016

                                   Zmiana wskaźnika przeludnienia w latach 2006 -2016

 

 

Wskaźnik przeludnienia w krajach UE a status własnościowy mieszkania

 

Czy przeludnienie jest większe w mieszkaniach zajmowanych przez właścicieli czy też w mieszkaniach wynajmowanych? Poniższe zestawienie pokazuje, że gospodarstwa domowe wynajmujące mieszkania żyją w gorszych warunkach niż te, we własnych mieszkaniach niezależnie czy jest ono obciążone kredytem hipotecznym czy też nie. W Bułgarii 77,3% najemców z rynkowym czynszem mieszka w przeludnionych mieszkaniach, a 52% w mieszkaniach wynajmowanych z obniżonym czynszem lub za darmo.  Równie wysoki odsetek rodzin w Bułgarii mieszka w przeludnionym mieszkaniach własnościowych z hipoteką lub kredytem mieszkaniowym (62,7%). To najwyższy wskaźnik w UE.  Nie ma reguły, która pozwoliłaby wskazać że właściciele mieszkań nie obciążonych hipoteką żyją w lepszych warunkach od tych z hipoteką, są kraje gdzie to się potwierdza i takie gdzie sytuacja jest odwrotna. W krajach „starej unii” wsk. przeludnienia wśród właścicieli mieszkań jest bardzo niski ale kilka – kilkanaście procent najemców mieszka poniżej europejskiego standardu.

 

Wskaźnik przeludnienia w krajach UE w mieszkaniach własnościowych    

Wskaźnik przeludnienia w krajach UE w mieszkaniach wynajmowanych

Wskaźnik przeludnienia w krajach UE w mieszkaniach własnościowych Wskaźnik przeludnienia w krajach UE w mieszkaniach wynajmowanych

 

 

Wskaźnik przeludnienia w mieszkaniach w krajach UE na wsi i w miastach

 

Wydawałoby się, że przeludnienie w miastach jest większe niż na obszarach wiejskich. Są państwa w Europie gdzie to stwierdzenie się potwierdza tj. Łotwa, Słowacja, Czechy, Szwecja, Wielka Brytania czy Niemcy. Są też takie gdzie większe przeludnienie jest na wsi np. Polska, Węgry, Litwa, Norwegia, Portugalia. Najczęściej różnice w ramach danego kraju nie są duże.

Eurostat publikuje dane na temat wskaźnika przeludnienia w mieszkaniach w zależności od liczby dorosłych lokatorów. Zasadniczo mieszkania z 3 i większą liczbą dorosłych lokatorów są bardziej przeludnione niż te, w których mieszka dwie osoby dorosłe czy jedna. Są wyjątki gdzie gospodarstwa domowe z jedną dorosłą osobą żyją w najgorszych warunkach np. Szwecja, Francja, Niemcy, Finlandia, Norwegia, Holandia.

 

 

Wskaźnik przeludnienia w krajach UE ze wzg. na lokalizację   

Wskaźnik przeludnienia w krajach UE ze wzg. na liczbę dorosłych lokatorów

Wskaźnik przeludnienia w krajach UE ze wzg. na lokalizację Wskaźnik przeludnienia w krajach UE ze wzg. na liczbę dorosłych lokatorów

 

 

Kogo dotyka problem przeludnienia mieszkań w Polsce?

 

Na przestrzeni 10 lat, między rokiem 2006 a 2016 wskaźnik przeludnienia mieszkań w Polsce spadł z poziomu 54,1% do 40,7%. Oznacza to, że w 2016r. 40,7% rodzin (gospodarstw domowych) w Polsce mieszkało w domach i mieszkaniach niespełniających europejskiego standardu co do liczby pokoi na osobę. 

Najbardziej problem ten dotyczy rodzin wynajmujących mieszkania po cenach rynkowych, aż 72,1% najemców mieszkało w przeludnionych mieszkaniach. Najemcy mieszkań z obniżonym czynszem – 64,6% mieszka poniżej standardu. Problem przeludnienia jest mniejszy wśród właścicieli mieszkań i domów. Dotyczy 36,9% właścicieli nieruchomości nie obciążonych hipoteką i tylko 27,5% właścicieli z hipoteką lub kredytem mieszkaniowym.  Od roku 2006 istotniej poprawie uległy warunki właścicieli nieruchomości nie obciążonych hipoteką (9,1 pp ). Właścicieli mieszkań z kredytem hipotecznym lub mieszkaniowym w zbyt małych mieszkaniach przybyło w ciągu 10 lat o 1,5 pp. Co potwierdza obserwowaną od kilku lat tendencję zakupu mniejszych dwupokojowych mieszkań.

Nie ma zasadniczych różnic w przeludnieniu w zależności od lokalizacji nieruchomości mieszkaniowej. Najmniejsze przeludnienie występuje w mniejszych miastach i na przedmieściach (36,6%).   W równym stopniu też warunki mieszkaniowe ulegają poprawie w każdej lokalizacji ok. 12-13% w ciągu 10 lat.

Rodziny z trójką i większą liczbą osób dorosłych w 38,5% mieszkają w przeludnionych mieszkaniach, te z dwójką dorosłych tylko w 14,1%. Sytuacja najliczniejszych rodzin uległa poprawie w ciągu 10 lat o 12,1 pp.

 

Wskaźnik przeludnienia w Polsce w latach 2006 - 2016

Wskaźnik przeludnienia w Polsce w latach 2006 - 2016

 

 

Wskaźnik przeludnienia w Polsce w 2016r. w wybranych kategoriach

Wskaźnik przeludnienia w Polsce w 2016r. w wybranych kategoriach

 

 

Zmiana wskaźnika przeludnienia w Polsce w ciągu 10 lat (2006-2016)

Zmiana wskaźnika przeludnienia w Polsce w ciągu 10 lat (2006-2016)

 

 

Wskaźnik przeludnienia a niedobór mieszkań w Polsce

 

Niewątpliwie z danych Eurostatu wynika, że warunki mieszkaniowe w Polsce odbiegają na niekorzyść dla nas od standardów europejskich, a to świadczy o niedoborze mieszkań.
W ciągu ostatnich 10 lat warunki mieszkaniowe w Polsce uległy poprawie  o 13,4 pp. To istotna poprawa, która oznacza że ponad 13% gospodarstw domowych żyje w lepszych warunkach. W tym samym czasie niektóre kraje potrafiły diametralnie odmienić swoją sytuację jak np. Litwa z poziomu 53,5% przejść do 23,7%.
Należy dodać, że tzw. europejski standard mieszkaniowy nie został osiągnięty w żadnym państwie. Nawet w tak bogatych krajach jak Niemcy, Francja czy Wielka Brytania wskaźnik przeludnienia kształtuje się na poziomie 8 – 7 % gospodarstw domowych.

Aby oszacować niedobór mieszkań w Polsce należałoby przyjąć akceptowany poziom przeludnienia (poziom 0 jest utopią), uwzględnić demografię, lokalizację zasobów mieszkaniowych i czas.

 


źródło: opracowanie własne na podstawie danych Eurostat

Polecane WARTO PRZECZYTAĆ
ikona polecane Komentarze i publikacje
CENY MIESZKAŃ w POLSCE

Warto śledzić zmiany poziomu cen mieszkań, bo pokazują sytuację na rynku mieszkaniowym. Pamiętamy gwałtowny wzrost cen mieszkań w roku 2007 a następnie ich spadek. Na niektórych rynkach ceny mieszkań dopiero w 2019r. osiągnęły ten poziom i to w cenach nominalnych bez uwzględnienia inflacji czy wzrostu wynagrodzeń.

POLSKA w EUROPIE

Jak na tle Europy prezentuje się Polska pod względem warunków mieszkaniowych, społecznych i gospodarczych? Czy nasze warunki mieszkaniowe odbiegają od europejskich standardów, a jeżeli tak to jak dalece?