Rynek

Koszty utrzymania mieszkania w Polsce i Europie

Przeczytaj cały raport
Raport bezpłatny

Ile Polacy wydają miesięcznie na utrzymanie mieszkania w porównaniu z Europejczykami? Jak bardzo koszty mieszkaniowe obciążają nasz domowy budżet? Dla ilu rodzin koszty mieszkania stanowią nadmierne obciążenie i nie są w stanie terminowo regulować swoich zobowiązań?

 

Kolejny artykuł z cyklu Polska w Europie, w którym przedstawione zostaną informacje na temat kosztów utrzymania mieszkania w Polce i w pozostałych krajach europejskich, opracowane na podstawie danych Eurostatu.

 

 

Dostępność mieszkań - koszty mieszkaniowe a dochody gospodarstw domowych

 

Udział kosztów mieszkaniowych w dochodzie gospodarstwa domowego [%]

Udział kosztów mieszkaniowych w dochodzie gospodarstwa domowego [%]

Koszty mieszkaniowe związane są z zamieszkaniem w nieruchomości mieszkalnej (dom, mieszkanie).

Dla właścicieli nieruchomości są to koszty ubezpieczenia nieruchomości, podatki,  płatności odsetek od kredytów hipotecznych (pomniejszone o ulgi podatkowe), koszty związane z utrzymaniem mieszkania tj. usługi komunalne, ogrzewanie, prąd, woda, gaz itp. oraz konserwacje i naprawy. Dla najemców są to koszty czynszu i koszty utrzymania mieszkania podobne do ponoszonych przez właścicieli, jeżeli muszą być opłacone przez najemcę po uwzględnieniu ewentualnych ulg i dopłat do czynszu.

 

Średnia dla 28 krajów Unii Europejskiej wielkość obciążenia dochodu gospodarstwa domowego kosztami utrzymania mieszkania wynosi 22,0%.
W Polsce jest nieco niższa i wynosi 20,3%.

Najwyższe koszty utrzymania mieszkania w stosunku do rozporządzalnych dochodów deklarują Grecy – aż 41,9%, w drugiej kolejności, ale ze znacznie niższym obciążeniem, Bułgarzy – 28,9% i Niemcy -  27,4%. Najniższym obciążeniem kosztami mieszkaniowymi mogą pochwalić się Maltańczycy – średnio 7,6%.

 

Na przestrzeni ostatnich dziesięciu lat wśród 30 analizowanych państw europejskich,  w 12 krajach udział kosztów mieszkaniowych w dochodach gospodarstw domowych wzrósł, w tym najbardziej w Grecji – z 27,3% w 2007r. do 41,9% w 2016r. Koszty mieszkaniowe wzrosły również w Irlandii – z 13,6 do 16,4%, w pozostałych różnica wynosi od 0,4pp. do 1,7pp.

W większości krajów koszty utrzymania mieszkania spadły, w Chorwacji i Słowacji o 7,1pp. odpowiednio w Chorwacji z 25,3% w 2007r. do 18,2% w 2016r. a w Słowacji z 27,4% do 20,3%. Istotnymi spadkami może pochwalić się jeszcze Holandia o 6,2pp i Niemcy o 5,2pp, chociaż w oby tych krajach obciążenie kosztami mieszkaniowymi jest powyżej średniej unijnej. 
W Polsce w tym czasie również udział kosztów mieszkaniowych zmniejszył się o 2,8pp, z 23,1% do 20,3% w 2016r.

 

W jakim stopniu kosztami mieszkaniowymi obciążone są różne typy gospodarstw domowych?

 

Eurostat dla celów statystycznych dzieli gospodarstwa domowe w zależności od ich składu osobowego i liczby dzieci na utrzymaniu.  Za dzieci uznawane są osoby w wieku poniżej 18 lat pozostające na utrzymaniu oraz osoby nieaktywne zawodowo w wieku od 18 do 24 lat zamieszkujące, z co najmniej jednym z ich rodziców.

W Polsce koszty mieszkaniowe stanowią największe obciążenie dla gospodarstw jednoosobowych32,2% dochodów takiego gospodarstwa  i gospodarstw jednoosobowych z dziećmi na utrzymaniu29,6% dochodów. W Europie również te gospodarstwa są najbardziej obciążone kosztami utrzymania mieszkania z tym, że kolejność jest odwrotna a poziom nawet wyższy niż w Polsce (patrz wykres poniżej).  W pozostałych typach polskich gospodarstw domowych udział kosztów mieszkaniowych w dochodzie jest wyższy od średniej dla Unii Europejskiej z jeszcze jednym wyjątkiem dla rodzin najbardziej licznych.  Zarówno w Polsce jak i Europie najniższe koszty utrzymania dotyczą rodzin w skład, których wchodzą 3 lub więcej osób dorosłych bez dzieci oraz z dziećmi na utrzymaniu.

 

Udział kosztów utrzymania mieszkania w dochodzie wg typu gospodarstwa domowego [%]
 

Udział kosztów utrzymania mieszkania w dochodzie wg typu gospodarstwa domowego [%]

 

 

Wskaźnik nadmiernych kosztów utrzymania mieszkania

 

Odsetek osób w Europie żyjących w gospodarstwach domowych,
w których koszty mieszkaniowe przekraczają 40% przychodów
 

Wskaźnik nadmiernych kosztów utrzymania mieszkania definiuje się, jako odsetek ludności mieszkającej w gospodarstwie domowym, w których całkowite koszty mieszkaniowe (pomniejszone o dodatki mieszkaniowe) stanowią ponad 40% całkowitego rozporządzalnego dochodu gospodarstwa domowego (po potrąceniu zasiłków mieszkaniowych).

Nadmierne koszty utrzymania mieszkania najbardziej dotykają Greków, dotyczy to aż 40,5% mieszkańców, w następnej kolejności Bułgarów – 20,7% i Niemców - 15,8% mieszkańców.

Średnia dla UE to 11,1%, a w Polsce dla 7,7% z nas koszty mieszkaniowe przekraczają próg 40% dochodu.

Znikomy problem z nadmiernym obciążeniem kosztami mieszkaniowymi dotyczy Maltańczyków – dotyka on tylko 1,4% mieszkańców.

 

 

Nadmierne obciążenie kosztami mieszkaniowymi a status własnościowy nieruchomości mieszkalnej

 

Jaki wpływ na wskaźnik nadmiernych kosztów utrzymania mieszkania ma fakt czy nieruchomość jest własnościowa czy też wynajmowana?

Zarówno w Polsce jak i w UE wynajmujący mieszkania są częściej dotknięci nadmiernym obciążeniem kosztami mieszkaniowymi niż właściciele nieruchomości mieszkaniowych.

W Polsce 5,9% osób żyjących w nieruchomościach, które są ich własnością bez obciążenia hipotecznego narzeka na nadmierne koszty mieszkania, dwa razy tyle (11,9%) Polaków narzeka na nadmierne koszty w mieszkaniach obciążonych hipoteką, prawie tyle samo wynajmujących mieszkania z obniżonym czynszem (11,5%), a najbardziej dotyka to Polaków wynajmujących mieszkania w cenach rynkowych - 24,5%.

W Europie najbardziej skarżą się na nadmierne koszty utrzymania mieszkania najemcy nieruchomości wynajmowanych w cenach rynkowych w Grecji (84,6%), Bułgarii (50,4%), na Litwie (48,3%), Chorwacji (45,2%), Hiszpanii (43,0%), w następnej kolejności właściciele nieruchomości  zarówno bez obciążenia hipoteką jak i z takim obciążeniem: Grecy, Bułgarzy i Rumuni, a stosunkowo najmniej wynajmujący mieszkania z obniżonym czynszem w Luksemburgu (22,3%), Bułgarii (20,3%), na Węgrzech (19,6%), w Rumunii (19,2%), w Niemczech (19,1%).

 

Wskaźnik obciążenia nadmiernymi kosztami mieszkaniowymi właścicieli nieruchomości mieszkaniowych

Wskaźnik obciążenia nadmiernymi kosztami mieszkaniowymi najemców nieruchomości mieszkaniowych

Wskaźnik obciążenia nadmiernymi kosztami mieszkaniowymi właścicieli nieruchomości mieszkaniowych Wskaźnik obciążenia nadmiernymi kosztami mieszkaniowymi najemców nieruchomości mieszkaniowych

 

 

Gospodarstwa domowe zalegające ze spłatą zobowiązań mieszkaniowych

 

Na zobowiązania związane z utrzymaniem mieszkania składają się niespłacone w terminie koszty kredytów hipotecznych i pożyczek mieszkaniowych, czynszu, rachunków za media (gaz, prąd, woda, ogrzewanie…) oraz raty w ramach sprzedaży ratalnej.

W tej kategorii znowu na pierwszym miejscu pod względem skali problemu jest Grecja, gdzie aż 47,9% gospodarstw domowych nie spłaca w terminie zobowiązań mieszkaniowych.

Średnia dla UE wynosi 10,4%, a w Polsce nieco więcej, bo 11% gospodarstw domowych ma problemy ze spłatą zobowiązań mieszkaniowych.

Wśród krajów europejskich w najmniejszej skali problem ten występuje w Niemczech, w Czechach, Norwegii oraz Holandii.

Typ gospodarstwa domowego ma wpływ na problem ze spłatą zobowiązań. Z problemem tym najbardziej borykają się jednoosobowe gospodarstw z dziećmi na utrzymaniu - aż 31% z nich w Polsce i 20,8% w UE nie spłaca w terminie swoich zobowiązań mieszkaniowych. Na drugim miejscu są rodziny wielodzietne z trójką i większą liczbą dzieci. Najmniej problem ten dotyka gospodarstwa domowe z dwójką osób dorosłych.

Liczne rodziny z 3 lub więcej osób dorosłych z dziećmi na utrzymaniu jak też bez dzieci częściej w Europie niż w Polsce zalegają ze spłatą zobowiązań, w pozostałych kategoriach gospodarstw sytuacja jest odwrotna.  

 

Odsetek gospodarstw domowych zalegających ze spłatą zobowiązań mieszkaniowych w Europie
 

Odsetek gospodarstw domowych zalegających ze spłatą zobowiązań mieszkaniowych w Europie

 

 

Odsetek gospodarstw domowych zalegających ze spłatą zobowiązań mieszkaniowych
w zależności od typu gospodarstwa domowego

Odsetek gospodarstw domowych zalegających ze spłatą zobowiązań mieszkaniowych w zależności od typu gospodarstwa domowego

 

 

Standard siły nabywczej PPS

 

Miesięczne koszty utrzymania mieszkania wg standardu siły nabywczej [PPS]

Standard siły nabywczej (ang. purchasing power standard, w skrócie – PPS), to sztuczna jednostka walutowa stworzona dla celów statystycznych. Teoretycznie za jeden PPS może kupić taką samą ilość towarów i usług w każdym kraju.  PPS uzyskuje się poprzez podzielenie dowolnego zagregowanego agregatu kraju w walucie krajowej za pomocą odpowiednich parytetów siły nabywczej (PPP).

Miesięczny koszt utrzymania mieszkania w Polsce wynosi średnio 334,6 PPS, jest niższy od średniej dla 28 państw Unii Europejskiej (475,2 PPS).  Polska należy do krajów gdzie koszty utrzymania mieszkania są stosunkowo niskie, niższe od nas występują w takich państwach jak: Słowacja, Bułgaria, Portugalia, Węgry, Chorwacja, Estonia, Łotwa, Litwa. Malta, a najniższe w Rumunii.

Na drugim biegunie krajów z najwyższymi kosztami mieszkaniowymi należą: Szwajcaria, Niemcy, Norwegia, Holandia, Dania, Wilka Brytania.

Grecja, która ma najwyższe obciążenie nadmiernymi kosztami mieszkaniowymi i największe zaległości w spłacie zobowiązań mieszkaniowych ma stosunkowo wysokie koszty – 537,6 PPS, wyższe od takich krajów jak Szwecja, Belgia czy Francja.

Miesięczny koszt utrzymania mieszkania własnościowego wyrażony w PPS jest niższy od wynajmowanego, w Polsce wynosi odpowiednio 327,7 PPS i 440,9 PPS, w Europie 419,3 PPS dla mieszkań własnościowych i 642,3 PPS dla mieszkań wynajmowanych.

Najwyższa różnica między kosztami mieszkań własnościowych i wynajmowanych występuje w Luksemburgu: mieszkanie własnościowe – 425,9 PPS, a mieszkanie wynajmowane 1053,3 PPS.

Jedynie w Norwegii koszty wynajmu są nieco wyższe dla mieszkań wynajmowanych niż własnościowych i wynoszą odpowiednio 691,9 PPS i 672,9 PPS.

 

We wszystkich krajach europejskich koszty utrzymania mieszkania dla gospodarstw domowych z dziećmi na utrzymaniu są zasadniczo wyższe niż dla gospodarstw domowych bez dzieci .

Największa różnica występuje na Cyprze gdzie koszty mieszkaniowe w rodzinach z dziećmi są o blisko 64% wyższe od rodzin bez dzieci.  Wysoka różnica występuje również W Norwegii (51%), na Łotwie (50%), na Malcie (48%), w Irlandii (43%), Estonii (42,5%), Grecji (42%).

Najniższe różnice są w Rumunii (15%), w Polsce (18,6%), Bułgarii (20,5%).

 

Miesięczne koszty utrzymania mieszkania wg standardu siły nabywczej wg statusu własnościowego nieruchomości [PPS]

Miesięczne koszty utrzymania mieszkania wg standardu siły nabywczej w gospodarstwach domowych [PPS]

Miesięczne koszty utrzymania mieszkania wg standardu siły nabywczej wg statusu własnościowego nieruchomości [PPS] Miesięczne koszty utrzymania mieszkania wg standardu siły nabywczej w gospodarstwach domowych [PPS]

 

 


źródło: opracowanie własne na podstawie danych Eurostat - dane za 2016r.

Polecane WARTO PRZECZYTAĆ
ikona polecane Komentarze i publikacje
CENY MIESZKAŃ w POLSCE

Warto śledzić zmiany poziomu cen mieszkań, bo pokazują sytuację na rynku mieszkaniowym. Pamiętamy gwałtowny wzrost cen mieszkań w roku 2007 a następnie ich spadek. Na niektórych rynkach ceny mieszkań dopiero w 2019r. osiągnęły ten poziom i to w cenach nominalnych bez uwzględnienia inflacji czy wzrostu wynagrodzeń.

POLSKA w EUROPIE

Jak na tle Europy prezentuje się Polska pod względem warunków mieszkaniowych, społecznych i gospodarczych? Czy nasze warunki mieszkaniowe odbiegają od europejskich standardów, a jeżeli tak to jak dalece?