Leksykon

Wapno palone

Wapno palone (Q) jest to wapno powietrzne, składające się głównie z tlenku wapnia CaO, a także tlenku magnezu MgO, reagujące egzotermicznie w kontakcie z wodą. Wytwarzane jest poprzez wypalanie kamienia wapiennego (wapno palone wapniowe) lub dolomitu (wapno palone dolomitowe).

Wapno wapniowe (CL) palone (Q) powinno być oznaczane kodem zgodnie z PN-EN 459-1.

  • Jest zaliczane do jednego z trzech rodzajów: CL 90, CL 80 i CL 70. Liczba po symbolu CL oznacza maksymalną całkowitą zawartość CaO + MgO. W PN-EN 459-1 określono również zawartość MgO, CO2 i SO3, a także jakie ilości domieszek poprawiające urabialność i inne właściwości wapna palonego wapniowego, mogą się znajdować w poszczególnych rodzajach wapna. Zgodnie z postanowieniami normy producent powinien zadeklarować rzeczywiste rodzaje i ilości poszczególnych dodatków, jeżeli ich całkowity udział przekracza 0,1 %. W normie, dla poszczególnych rodzajów wapnia wapniowego, określono również minimalne wartości wapna czynnego (tlenek wapnia w wapnie palonym oraz wodorotlenek wapnia w wapnie hydratyzowanym).
  • Podawane jest również oznaczenie reaktywności (R5, R4, R3, R2 lub RSV) i rozkładu ziaren (P5, P4, P3, P2 lub PSV)

 

Reaktywność wapna palonego

 

Reaktywność wapna palonego oznacza czas, po jakim jego temperatura podczas gaszenia wodą osiąga 60°C.

 

Tablica: Reaktywność wapna palonego, R [min] , według PN-EN 459-1

Rodzaj wapna palonego

R5

R4

R3

R2

CL 90

t60 < 10

t60 < 25

-

-

CL 80

t60 < 10

t60 < 25

t50 < 25

-

CL 70

-

-

-

t40 < 25

Uwaga: RSV oznacza inną określoną wartość reaktywności lub brak wymagania

 

Ze względu na reaktywność przyjęło się dzielić wapno na:

  • wapno bardzo reaktywne, które gasi się szybko (< 6 min.), należy zadbać aby podczas gaszenia nie było zbyt mało wody, ponieważ za mała jej ilość powoduje przegrzanie (spalenie), co objawia się zbrązowieniem wapna;
  • wapno średnio reaktywne, czas gaszenia od 6 do 9 min.;
  • wapno słabo reaktywne, gaszące się wolno (9-12 min)., jest ono zanieczyszczone lub zawiera większe ilości MgO, w tym przypadku niewskazany jest nadmiar wody i dlatego gaszenie powinno być prowadzone stopniowo poczynając od zwilżenia brył, a następnie jej doprowadzanie rozpylonym strumieniem.

 

Pozostawienie wapna palonego na powietrzu powoduje jego wietrzenie, wchłania wilgoć oraz dwutlenek węgla, stopniowo przechodzi w wodorotlenek wapnia, a następnie w węglan wapniowy i w ten sposób traci właściwości wiążące. Proces wietrzenia wapna zachodzi tym łatwiej, im drobniejsze są bryłki wapna. Dlatego przyjmuje się, że w wapnie kawałkowym, ilość bryłek o średnicy poniżej 15 mm, nie powinna przekraczać 10% masy dostarczanego wapna.

 

Ponieważ wapno palone powinno być bardzo dobrze chronione przed wilgocią, dlatego w warunkach budowy nie należy magazynować wapna kawałkowego. Po dostarczeniu powinno być ono możliwie jak najszybciej zgaszone w dołach odpowiednio do tego przygotowanych i przechowywane jako wapno gaszone.

Łatwiejsze jest przechowywanie wapna palonego mielonego, workowanego. Fabrycznie zapakowane worki można przechowywać w suchych miejscach przez dłuższy czas, zgodnie z deklaracją producenta.

 

Na właściwości wapna palonego zasadniczy wpływ ma proces wypalania. Bezpośrednim produktem wypalania jest wapno palone w kawałkach (w bryłach), które w dalszej przeróbce może być rozdrobnione na wapno palone mielone (w proszku).

Wapno palone w kawałkach po dodaniu wody może służyć do wykonywania ciasta wapiennego (wapno hydratyzowane). Wapno palone w kawałkach ma szersze zastosowanie poza budownictwem i produkcją materiałów budowlanych.

Wapno palone w kawałkach po zmieleniu i zapakowaniu w worki oferowane jest jako wapno palone mielone lub służy do wytwarzania wapna suchogaszonego, uzyskiwanego poprzez gaszenie małą ilością rozpylonej wody oraz zmieleniu, dostarczane jest również w workach.

 

Zastosowanie wapna palonego

 

Wapno palone mielone znajduje zastosowanie do produkcji wyrobów z betonu komórkowego, silikatów, betonów lekkich, kostki brukowej i innych prefabrykowanych elementów budowlanych. Stosowane jest do osuszania zawilgoconych gruntów, po wymieszaniu z wilgotnym gruntem najpierw pochłania nadmiar wody, a ciepło wydzielające się w wyniku następującej reakcji egzotermicznej działa osuszająco na grunt. Wapno palone mielone jest również szeroko stosowane w innych obszarach.

Wapno palone mielone stosowane jest do stabilizacji podłoża gruntowego. Wapno wchodzi w reakcje z minerałami obecnymi w gruncie i w ten sposób poprawia jego nośność i zmniejsza plastyczność.

Wapno palone suchogaszone jest składnikiem asfaltowych mieszanek do nawierzchni drogowych.