Leksykon

Samodzielne funkcje techniczne w budownictwie - uprawnienia budowlane

Samodzielne funkcje techniczne w budownictwie, mogą wykonywać wyłącznie osoby posiadające odpowiednie wykształcenie techniczne i praktykę zawodową, dostosowane do rodzaju, stopnia skomplikowania działalności i innych wymagań związanych z wykonywaną funkcją, stwierdzone decyzją, zwaną „uprawnieniami budowlanymi”, wydaną przez organ samorządu zawodowego.

Za samodzielną funkcję techniczną w budownictwie uważa się działalność związaną z koniecznością fachowej oceny zjawisk technicznych lub samodzielnego rozwiązania zagadnień architektonicznych i technicznych oraz techniczno-organizacyjnych, a w szczególności działalność obejmującą:
 

  1. projektowanie, sprawdzanie projektów architektoniczno-budowlanych i technicznych (obowiązuje od 19.09.202r.) oraz sprawowanie nadzoru autorskiego;
  2. kierowanie budową lub innymi robotami budowlanymi;
  3. kierowanie wytwarzaniem konstrukcyjnych elementów budowlanych oraz nadzór i kontrolę techniczną wytwarzania tych elementów;
  4. wykonywanie nadzoru inwestorskiego;
  5. sprawowanie kontroli technicznej utrzymania obiektów budowlanych.

 

Warunkiem uzyskania uprawnień budowlanych jest zdanie egzaminu ze znajomości procesu budowlanego oraz umiejętności praktycznego zastosowania wiedzy technicznej.

 

Właściwa izba samorządu zawodowego prowadzi postępowanie kwalifikacyjne na wniosek osoby ubiegającej się o uprawnienia budowlane. Postępowanie składające się z dwóch etapów: 

  1. kwalifikowania wykształcenia i praktyki zawodowej jako odpowiednie lub pokrewne dla danej specjalności uprawnień budowlanych;
  2. egzaminu ze znajomości procesu budowlanego oraz umiejętności praktycznego zastosowania wiedzy technicznej.

 

W zależności od posiadanego wykształcenia i zakresu odbytej praktyki zawodowej egzamin jest przeprowadzany na uprawnienia budowlane do:

  1. projektowania w danej specjalności;
  2. kierowania robotami budowlanymi w danej specjalności;
  3. projektowania i kierowania robotami budowlanymi w danej specjalności.

 

Osoby wykonujące samodzielne funkcje techniczne w budownictwie są odpowiedzialne za wykonywanie tych funkcji zgodnie z przepisami i zasadami wiedzy technicznej oraz za należytą staranność w wykonywaniu pracy, jej właściwą organizację, bezpieczeństwo i jakość.

 

Podstawę do wykonywania samodzielnych funkcji technicznych w budownictwie stanowi wpis, w drodze decyzji, do centralnego rejestru osób posiadających uprawnienia budowlane oraz – wpis na listę członków właściwej izby samorządu zawodowego, potwierdzony zaświadczeniem wydanym przez tę izbę, z określonym w nim terminem ważności.

Organy samorządu zawodowego są obowiązane przekazywać bezzwłocznie informacje o wpisie na listę członków właściwej izby samorządu zawodowego oraz o wykreśleniu z tej listy, w celu ujawnienia w centralnym rejestrze osób posiadających uprawnienia budowlane prowadzonym przez Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego.

 

Uprawnienia budowlane mogą być udzielane do projektowania lub kierowania robotami budowlanymi, w ograniczonym zakresie lub bez ograniczeń.

 

W uprawnieniach budowlanych należy określić specjalność i ewentualną specjalizację techniczno-budowlaną oraz zakres prac projektowych lub robót budowlanych objętych danym uprawnieniem.

 

Uprawnienia do kierowania robotami budowlanymi stanowią również podstawę do wykonywania samodzielnych funkcji technicznych w zakresie kierowania wytwarzaniem konstrukcyjnych elementów budowlanych oraz nadzór i kontrolę techniczną wytwarzania tych elementów a także wykonywania nadzoru inwestorskiego.

 

Uprawnienia do projektowania lub kierowania robotami budowlanymi stanowią również podstawę do wykonywania samodzielnych funkcji technicznych w zakresie sprawowania kontroli technicznej utrzymania obiektów budowlanych.

 

Uprawnienia budowlane są udzielane w specjalnościach:

  1. architektonicznej;
  2. konstrukcyjno-budowlanej;
  3. inżynieryjnej:
    1. mostowej,
    2. drogowej,
    3. kolejowej w zakresie kolejowych obiektów budowlanych,
    4. kolejowej w zakresie sterowania ruchem kolejowym,
    5. hydrotechnicznej,
    6. wyburzeniowej;
  4. instalacyjnej w zakresie sieci, instalacji i urządzeń:
    1. telekomunikacyjnych,
    2. cieplnych, wentylacyjnych, gazowych, wodociągowych i kanalizacyjnych,
    3. elektrycznych i elektroenergetycznych.

 

W ramach specjalności wymienionych powyżej  mogą być wyodrębniane specjalizacje techniczno-budowlane.

 

Wykaz specjalizacji techniczno-budowlanych wyodrębnionych w specjalnościach budowlanych
 

Specjalność uprawnień budowlanych

Specjalizacja techniczno-budowlana do projektowania lub kierowania robotami budowlanymi

konstrukcyjno-budowlana

  • geotechnika,
  • obiekty budowlane budownictwa ogólnego,
  • obiekty budowlane budownictwa przemysłowego,
  • obiekty budowlane na terenach wpływów górniczych,
  • budowle wysokościowe,
  • rusztowania i deskowania wielofunkcyjne.

inżynieryjna hydrotechniczna

  • śródlądowe budowle hydrotechniczne,
  • morskie budowle hydrotechniczne,
  • obiekty budowlane oczyszczalni wody i ścieków,
  • melioracje wodne.

instalacyjna w zakresie sieci, instalacji i urządzeń cieplnych, wentylacyjnych, gazowych, wodociągowych i kanalizacyjnych

  • sieci, instalacje i urządzenia cieplne i wentylacyjne i klimatyzacyjne,
  • sieci, instalacje i urządzenia gazowe,
  • sieci, instalacje i urządzenia wodociągowe i kanalizacyjne.

instalacyjna w zakresie sieci, instalacji i urządzeń elektrycznych i elektroenergetycznych

  • sieci, instalacje i urządzenia elektryczne i elektroenergetyczne powyżej 45 kV,
  • sieci, instalacje i urządzenia elektryczne i elektroenergetyczne w elektrowniach jądrowych,
  • trakcje elektryczne.

 

 

Zakres uprawnień budowlanych
 

w specjalności:

uprawnienia do:

architektonicznej bez ograniczeń

projektowania lub kierowania robotami budowlanymi, w odniesieniu do architektury obiektu.

 

architektonicznej w ograniczonym zakresie

projektowania lub kierowania robotami budowlanymi, w odniesieniu do architektury obiektu o kubaturze do 1000 m3 w zabudowie zagrodowej lub na terenie zabudowy zagrodowej.
 

konstrukcyjno-budowlanej bez ograniczeń

projektowania konstrukcji obiektu lub kierowania robotami budowlanymi w odniesieniu do konstrukcji oraz architektury obiektu

 

konstrukcyjno-budowlanej w ograniczonym zakresie

projektowania konstrukcji obiektu lub kierowania robotami budowlanymi w odniesieniu do konstrukcji obiektu, o kubaturze do 1000 m3 oraz:

  1. o wysokości do 12 m nad poziomem terenu, do 3 kondygnacji nadziemnych i o wysokości kondygnacji do 4,8 m;
  2. posadowionego na głębokości do 3 m poniżej poziomu terenu, bezpośrednio na stabilnym gruncie nośnym;
  3. przy rozpiętości elementów konstrukcyjnych do 6 m i wysięgu wsporników do 2 m;
  4. niezawierającego elementów wstępnie sprężanych na budowie;
  5. niewymagającego uwzględniania wpływu eksploatacji górniczej.

inżynieryjnej mostowej bez ograniczeń

projektowania obiektu budowlanego lub kierowania robotami budowlanymi związanymi z obiektem budowlanym, takim jak:

  1. drogowy obiekt inżynierski w rozumieniu przepisów o drogach publicznych;
  2. kolejowy obiekt inżynieryjny: most, wiadukt, przepust, ściany oporowe, tunele liniowe, nadziemne i podziemne przejścia dla pieszych, w rozumieniu przepisów w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budowle kolejowe i ich usytuowanie.

do obliczania światła mostów i przepustów.

inżynieryjnej mostowej w ograniczonym zakresie

projektowania obiektu budowlanego lub kierowania robotami budowlanymi związanymi z obiektem budowlanym, takim jak:

  1. jednoprzęsłowy obiekt mostowy, w rozumieniu przepisów o drogach publicznych lub przepisów w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budowle kolejowe i ich usytuowanie, o przęśle wykonanym z zastosowaniem prefabrykatów i rozpiętości do 21 m, posadowiony na stabilnym gruncie;
  2. przepust.

inżynieryjnej drogowej bez ograniczeń

projektowania obiektu budowlanego lub kierowania robotami budowlanymi związanymi z obiektem budowlanym, takim jak:

  1. droga w rozumieniu przepisów o drogach publicznych, z wyłączeniem drogowych obiektów inżynierskich oprócz przepustów;
  2. droga dla ruchu i postoju statków powietrznych oraz przepust.

inżynieryjnej drogowej w ograniczonym zakresie

projektowania obiektu budowlanego lub kierowania robotami budowlanymi związanymi z obiektem budowlanym, takim jak:

  1. droga klasy: lokalna i dojazdowa oraz droga wewnętrzna, w rozumieniu przepisów o drogach publicznych, z wyłączeniem drogowych obiektów inżynierskich oprócz przepustów;
  2. droga na terenie lotniska, nieprzeznaczona dla ruchu i postoju statków powietrznych.

inżynieryjnej kolejowej bez ograniczeń w zakresie kolejowych obiektów budowlanych

projektowania obiektu budowlanego lub kierowania robotami budowlanymi w odniesieniu do obiektów budowlanych, takich jak: stacje, linie kolejowe, bocznice kolejowe i inne budowle, w rozumieniu przepisów w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budowle kolejowe i ich usytuowanie, z wyłączeniem kolejowy obiekt inżynieryjny: most, wiadukt, przepust, ściany oporowe, tunele liniowe, nadziemne i podziemne przejścia dla pieszych, sieci, instalacji i urządzeń elektrycznych i elektroenergetycznych przeznaczonych dla kolei, oraz urządzeń zabezpieczenia i sterowania ruchem kolejowym.

inżynieryjnej kolejowej w ograniczonym zakresie w zakresie kolejowych obiektów budowlanych

projektowania obiektu budowlanego lub kierowania robotami budowlanymi w odniesieniu do obiektów budowlanych, takich jak: stacje, linie kolejowe, bocznice kolejowe i inne budowle kolejowe w rozumieniu przepisów w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budowle kolejowe i ich usytuowanie, z wyjątkiem linii kolejowych przystosowanych do prędkości większych niż 200 km/h.

inżynieryjnej kolejowej bez ograniczeń w zakresie sterowania ruchem kolejowym

projektowania obiektu budowlanego lub kierowania robotami budowlanymi związanymi z obiektem budowlanym w zakresie urządzeń zabezpieczenia i sterowania ruchem kolejowym w rozumieniu przepisów w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budowle kolejowe i ich usytuowanie.

inżynieryjnej kolejowej w ograniczonym zakresie w zakresie sterowania ruchem kolejowym

projektowania obiektu budowlanego lub kierowania robotami budowlanymi związanymi z obiektem budowlanym, w zakresie urządzeń zabezpieczenia i sterowania ruchem kolejowym w rozumieniu przepisów w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budowle kolejowe i ich usytuowanie, z wyjątkiem stacji wyposażonych w ponad 50 rozjazdów i linii kolejowych w zakresie blokad samoczynnych.

inżynieryjnej hydrotechnicznej bez ograniczeń

projektowania obiektu budowlanego lub kierowania robotami budowlanymi w zakresie morskich budowli hydrotechnicznych oraz

budowli hydrotechnicznych tymczasowych i stałych, w rozumieniu przepisów w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budowle hydrotechniczne i ich usytuowanie, oraz przepisów w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać morskie budowle hydrotechniczne i ich usytuowanie.

inżynieryjnej hydrotechnicznej w ograniczonym zakresie

projektowania obiektu budowlanego lub kierowania robotami budowlanymi w zakresie budowli hydrotechnicznych IV klasy ważności, a w przypadku budowli morskich IV klasy chronionego obszaru, w rozumieniu przepisów w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budowle hydrotechniczne i ich usytuowanie, oraz przepisów w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać morskie budowle hydrotechniczne i ich usytuowanie.

inżynieryjnej wyburzeniowej bez ograniczeń

projektowania robót rozbiórkowych lub kierowania tymi robotami budowlanymi, związanymi z użyciem materiałów wybuchowych

instalacyjnej w zakresie sieci, instalacji i urządzeń telekomunikacyjnych bez ograniczeń

projektowania obiektu budowlanego lub kierowania robotami budowlanymi związanymi z obiektem budowlanym, w zakresie telekomunikacji przewodowej wraz z infrastrukturą telekomunikacyjną oraz telekomunikacji bezprzewodowej wraz z infrastrukturą towarzyszącą

instalacyjnej w zakresie sieci, instalacji i urządzeń telekomunikacyjnych w ograniczonym zakresie

projektowania obiektu budowlanego lub kierowania robotami budowlanymi związanymi z obiektem budowlanym wraz z infrastrukturą telekomunikacyjną, w odniesieniu do obiektu budowlanego, takiego jak lokalne linie i instalacje.

instalacyjnej w zakresie sieci, instalacji i urządzeń cieplnych, wentylacyjnych, gazowych, wodociągowych i kanalizacyjnych bez ograniczeń

projektowania obiektu budowlanego lub kierowania robotami budowlanymi związanymi z obiektem budowlanym, takim jak: sieci i instalacje cieplne, wentylacyjne, gazowe, wodociągowe i kanalizacyjne.

instalacyjnej w zakresie sieci, instalacji i urządzeń cieplnych, wentylacyjnych, gazowych, wodociągowych i kanalizacyjnych w ograniczonym zakresie

projektowania lub kierowania robotami budowlanymi przy wykonywaniu instalacji wraz z przyłączami i instalowaniem tych urządzeń dla obiektów budowlanych o kubaturze do 1000 m3.

instalacyjnej w zakresie sieci, instalacji i urządzeń elektrycznych i elektroenergetycznych bez ograniczeń

projektowania obiektu budowlanego lub kierowania robotami budowlanymi związanymi z obiektem budowlanym, takim jak: sieci, instalacje i urządzenia elektryczne i elektroenergetyczne, w tym kolejowe, trolejbusowe i tramwajowe sieci trakcyjne, sieci trakcyjne metra, wraz z instalacjami i urządzeniami technicznymi zasilania, w tym kolejowej, trolejbusowej i tramwajowej sieci trakcyjnej, sieci trakcyjne metra oraz elektrycznego ogrzewania rozjazdów.

instalacyjnej w zakresie sieci, instalacji i urządzeń elektrycznych i elektroenergetycznych w ograniczonym zakresie

projektowania obiektu budowlanego lub kierowania robotami budowlanymi przy wykonywaniu instalacji wraz z przyłączami o napięciu do 1 kV w obiektach budowlanych o kubaturze do 1000 m3.

 

Uprawnienia budowlane do projektowania w odpowiedniej specjalności uprawniają do sporządzania projektu zagospodarowania działki lub terenu, w zakresie tej specjalności.

 

 

Uprawnienia budowlane w odpowiedniej specjalności do kierowania robotami budowlanymi w ograniczonym zakresie, dla osób posiadających tytuł zawodowy mistrza, stanowią podstawę do wykonywania czynności wyłącznie w zakresie objętym danym rzemiosłem w odniesieniu do obiektów budowlanych o kubaturze do 1000 m3.

 


  • ustawa prawo budowlane  art. 12 – 14, 15a
  • rozporządzenie w sprawie przygotowania zawodowego do wykonywania samodzielnych funkcji technicznych w budownictwie
  • rozporządzenie w sprawie wzorów i sposobu prowadzenia w formie elektronicznej centralnych rejestrów osób posiadających uprawnienia budowlane oraz ukaranych z tytułu odpowiedzialności zawodowej w budownictwie

 

Normy i przepisy budowlane